Một vạn cú ném rổ, đổi lại một trận 13 lần ném không trúng quả nào.

Vào năm 2026, một trận đấu mà cả đội chỉ có 13 lần ném ba điểm đã là chuyện hiếm thấy, đáng sợ hơn nữa là 13 lần ném ba điểm đó lại không ghi được một lần nào, và đáng kinh ngạc nhất là điều đó lại xảy ra với chính chúng ta.

Hôm qua, ở trận bán kết bóng rổ nữ ASIAD, đội tuyển nữ Trung Quốc để thua đội tuyển nữ Hàn Quốc 80-85 và không thể góp mặt ở trận chung kết. Lần cuối cùng đội tuyển nữ Trung Quốc không vào được chung kết ASIAD là năm 1994. Mùa hè này, bóng rổ Trung Quốc đã trải qua quá nhiều chuyện khó chấp nhận, và thất bại của đội nữ, xét theo một nghĩa nào đó, còn đau đớn hơn cả đội nam.

Thậm chí, diễn biến trên sân còn tệ hơn cách biệt điểm số cuối cùng. Cả trận, chúng ta ném ba điểm với thành tích 13 lần không trúng quả nào. Nếu bỏ qua quả ba điểm bắt buộc phải ném ở cuối trận, thì trong thời gian thi đấu chính thức, chúng ta chỉ có 12 lần ném ba điểm. Trong bối cảnh bóng rổ hiện đại, điều này thực sự khó tin.

Đúng là chúng ta có Trương Tử Vũ là điểm mạnh tuyệt đối trong khu vực cận rổ, nhưng cũng đâu đến mức bỏ hẳn những cú ném từ vòng ngoài? Chúng ta bắt được bóng bật bảng nhiều hơn 21 quả, nhưng tổng số lần ném lại ít hơn đối thủ 13 lần; trong 65 lần ném, chỉ có 13 lần đến từ khu vực ngoài vạch ba điểm.

Còn đội nữ Hàn Quốc có 78 lần ném, trong đó 41 lần là ném từ ngoài vạch ba điểm. Dù tỷ lệ ném ba điểm tổng thể của họ chỉ đạt 29%, nhưng ít nhất họ dám ném. Ba hiệp đầu ném không chuẩn nhưng vẫn kiên trì dứt điểm, và đến hiệp thứ tư, họ được đền đáp xứng đáng khi đẩy chúng ta vào thế chân tường.

Cầu thủ cao nhất của đội nữ Hàn Quốc chỉ cao 1m82, vậy mà họ vẫn đánh bại chúng ta - đội bóng có lợi thế vượt trội về chiều cao - bằng những pha phản công và những cú ném ba điểm. Cả trận, chúng ta bị buộc phải mắc tới 18 lần mất bóng. Lần này, không còn may mắn như ở World Cup nữa. Khi bạn mắc quá nhiều lỗi cơ bản, để đối thủ liên tục phản công, còn bản thân lại chẳng có chút khả năng ném ba điểm nào, thì thua cuộc chính là cách tôn trọng quy luật bóng rổ nhất.

Tôi nghĩ đây không phải vấn đề phong cách bóng rổ, cũng không phải vấn đề bóng rổ hiện đại hay không hiện đại, mà đơn giản là sự chênh lệch năng lực. Người ta ném ba điểm thì vào, còn mình thì không vào được; người ta tổ chức phản công được, còn mình thì ngay cả dẫn bóng cũng không trơn tru. Ở World Cup trước, chúng ta là đội châu Á đi sâu nhất, nhưng điều đó không có nghĩa là chúng ta mạnh hơn Hàn Quốc hay Nhật Bản.

Khi Hàn Húc - trụ cột tuyệt đối của chúng ta ở World Cup - rời đội, trình độ thực sự của lứa bóng rổ nữ này lại bị phơi bày hoàn toàn. Trước đó, trận gặp đội nữ Mông Cổ đã vất vả hơn nhiều so với tưởng tượng. Dương Thư Dư và Vương Tư Vũ đều bị chấn thương, nhưng những người còn lại không thể trám vào, đành phải thi đấu khi chưa bình phục, nên hiệu quả rất kém.

Những người như Đường Tử Đình, Trần Minh Linh, Trương Mạn Mạn vừa không có kinh nghiệm thi đấu đỉnh cao, vừa không có thực lực thực sự. Mất đi tấm vải che khuyết điểm mang tên Hàn Húc, chỗ nào cần lộ ra thì nhất định sẽ lộ ra, chỉ là sớm hay muộn mà thôi.

Năm ngoái, huấn luyện viên trưởng đội nữ Cung Lỗ Minh từng đưa ra “kế hoạch tập ném vạn lần”, nhằm nâng cao trình độ ném rổ chung của đội nữ. Khi mới thấy kế hoạch này, tôi đã thấy hơi lạ. Bản thân chuyện ném vạn lần không có gì sai, nhưng đã lên tới tầm đội tuyển quốc gia rồi, lẽ nào vẫn cần phải tập những bài cơ bản nhất như vậy?

Được vào đội tuyển quốc gia nghĩa là bạn đang nằm trong số những cầu thủ mạnh nhất cả nước. Nếu đã ở đẳng cấp này rồi mà vẫn cần tập ném với khối lượng lớn để cải thiện khả năng ném rổ, thì chẳng phải điều đó đồng nghĩa với việc bạn không phải là cầu thủ thuộc đẳng cấp đội tuyển quốc gia hay sao?

Huống hồ, vạn lần ném thì cũng đã tập, nhưng trong trận đấu lại ném ra một kết quả 13 lần trượt hết như thế này. Chẳng phải đó là sự châm biếm lớn nhất dành cho vạn lần ném kia sao? Đội nam và đội nữ của chúng ta tập huấn lâu như vậy, rốt cuộc đang tập những gì?

Tại ASIAD Jakarta năm 2018, đội nam, đội nữ, bóng rổ 3x3 nam và bóng rổ 3x3 nữ của chúng ta đều giành huy chương vàng. Hình ảnh Diêu Minh ngồi dưới sàn nhà chụp ảnh chung với mọi người đã trở thành một cột mốc rất đẹp trong lịch sử bóng rổ Trung Quốc.

Nhưng tám năm sau, đội nam và đội nữ của chúng ta đều không vào được chung kết, bóng rổ 3x3 nam và nữ thậm chí còn chẳng vào nổi bán kết. Từ việc giành đủ bốn huy chương vàng năm đó, đến nay trắng tay cả bốn hạng mục, tám năm này chính là quãng thời gian bóng rổ Trung Quốc không tiến ắt lùi.

Thay vì cứ thất vọng mãi không thôi, hãy nghiêm túc nghĩ xem bước tiếp theo nên làm gì.