Senegal bị "tước đoạt" chức vô địch! Dù kháng cáo thành công hay không, đều là một cú tát vào bóng đá châu Phi

Bài viết/Hàn Băng Sau 58 ngày, danh hiệu vô địch Cup châu Phi mà đội Senegal giành được trên sân cỏ, đã được CAF tại phòng làm việc chuyển giao cho đội Morocco. Ngày 17/3 khi CAF công bố chủ nhân Cup châu Phi đổi sang, làng bóng đá thế giới bàng hoàng. Suy cho cùng, Senegal không bị tước danh hiệu vô địch do các hành vi vi phạm như "thao túng trận đấu", "sử dụng cầu thủ không đủ điều kiện" – những việc cần thu thập chứng cứ lâu dài – đội bóng đã hoàn thành trận chung kết Cup châu Phi và được trọng tài công nhận là đội vô địch. Hành vi "bỏ trận" dẫn đến mất chức vô địch, trong thời gian trận đấu đã có thể được trọng tài và các quan chức cao cấp của CAF xác định, nhưng lại phải sau một khoảng thời gian dài 58 ngày mới ra phán quyết.

Các truyền thông bóng đá chủ lực châu Âu kinh ngạc, "Corriere dello Sport" thẳng thắn nói: "Mau kiểm tra lịch đi, không, hôm nay không là ngày Cá tháng Tư." BBC nhấn mạnh bóng đá châu Phi lún vào scandal mới: "Trận đấu ở Rabat biến thành một 'cuộc chiến pháp lý'." "Daily Mail" nhấn mạnh phán quyết thay đổi chủ nhân chức vô địch sau 58 ngày là chưa từng có tiền lệ, các tờ "Marca" và "AS" của Tây Ban Nha đầu trang đều là "Scandal". Các truyền thông Pháp như "L'Équipe", "Le Parisien" cũng cho rằng phán quyết tổn hại nghiêm trọng đến uy tín của CAF.

Điều trớ trêu là, tại phiên xử kỷ luật đầu tiên, CAF phạt các cầu thủ và huấn luyện viên Senegal hơn 1 triệu đô la cùng án treo giò, nhưng duy trì kết quả trận đấu không đổi. Tuy nhiên, tuyên bố sau đó lại xác nhận Senegal bị tước danh hiệu vô địch.

Bên được hưởng lợi từ phán quyết thay đổi, Morocco, nói ra vấn đề lớn nhất của bóng đá châu Phi: "Nhiều năm nay, bóng đá châu Phi luôn chịu những vấn đề cơ cấu, đó là sự thi hành quy tắc hai mặt. Một số phán quyết xuất phát từ cân nhắc chính trị nhiều hơn là từ điều lệ quy tắc."

Ngày 18 tháng 1, trận chung kết Cup châu Phi diễn đến phút bù giờ thứ 8, các cầu thủ Senegal rời sân để phản đối việc không thổi phạt đền, trận đấu tạm ngưng 17 phút, chỉ sau khi Mané thuyết phục, các cầu thủ Senegal mới ra từ phòng thay đồ để tiếp tục thi đấu.

Căn cứ xử phạt của CAF là "Điều 82 Quy định Cup châu Phi": Mọi đội bóng vì bất kỳ lý do nào, rời sân trước thời gian kết thúc dự định của trận đấu mà không được trọng tài cho phép, sẽ được xem là đội thua và sẽ bị loại hoàn toàn khỏi giải đấu năm đó.

Nhưng lúc đó trọng tài chính Ndala của CHDC Congo công nhận tư cách tiếp tục thi đấu của đội Senegal, đội này sau đó thắng đội chủ nhà Morocco qua loạt sút luân lưu để giành chức vô địch. Liên đoàn bóng đá Morocco đêm sau trận chung kết đã kháng cáo, yêu cầu xác định đội Senegal bỏ trận và xử thua 0-3. CAF sau hai tháng cuối cùng ra phán quyết, sự hỗn loạn gây ra có thể hình dung.

Lúc đó, tổng thống Senegal đã công bố cho toàn quốc nghỉ có lương một ngày để mừng chức vô địch, mỗi cầu thủ Senegal nhận được 115 nghìn euro tiền thưởng và một mảnh đất 1500 mét vuông gần bờ biển Dakar. Mỗi nhân viên liên đoàn đi theo đội nhận 75 nghìn euro và 1000 mét vuông đất ven biển, toàn bộ nhân viên chính phủ đi theo đội đến Morocco chia nhau 465 nghìn euro tiền thưởng và các phần đất thưởng còn lại, việc xử lý các phần thưởng hiện nay vẫn là điều không biết. Truyền thông Burkina Faso đề nghị Morocco từ bỏ chiếc cúp "thắng không đánh" này, vì "cách thức như thế không đẹp."

Liên đoàn bóng đá Senegal từ chối trả lại cúp Cup châu Phi, chủ tịch liên đoàn Sow thẳng thắn nói phán quyết chứng minh sự tham nhũng của CAF. Các cầu thủ Senegal cũng phản đối phán quyết: Diala (Sunderland) và Ciss (Rayo Vallecano) đều đăng hình chụp với cúp trên tài khoản mạng xã hội, hậu vệ Diouf của West Ham thẳng thắn: "Cúp là giành được trên sân cỏ, không phải qua email." Luật sư thể thao quốc tế chuyên nghiệp Abbas của Tunisia cho rằng, trọng tài là người duy nhất có quyền trên sân quyết định tiếp tục hay kết thúc trận đấu, phán quyết của CAF đảo lộn uy quyền trọng tài, tác động đến bóng đá châu Phi quá tiêu cực.

Liên đoàn bóng đá Senegal công bố sẽ kháng cáo đến Tòa án Trọng tài Thể thao Quốc tế, nhưng hy vọng thắng kiện không lớn. Tiền lệ ở trận lượt về chung kết Champions League châu Phi 2019 tương tự với lần này, lúc đó đội Espérance de Tunis đang dẫn trước, đội Wydad Casablanca phản đối bàn thắng bị phạt việt vị, cầu thủ rời sân phản đối và không trở lại sân cỏ. CAF ban đầu quyết định đá lại ở sân trung lập, nhưng đội Espérance de Tunis kháng cáo đến Tòa án Trọng tài Thể thao Quốc tế, đội Wydad Casablanca bị xử là bỏ trận và thua 0-3.

Dù Senegal kháng cáo thành công hay không, người thất bại đều là CAF. Kháng cáo thành công sẽ đảo lộn uy quyền của CAF, kháng cáo thất bại thì sẽ khiến việc CAF phủ quyết quyết định của trọng tài trở thành sự thật đã định, từ đó làm uy quyền xử phạt của các trọng tài châu Phi tiêu tan.