Mô hình "AA" của bóng đá Trung Quốc: Một mẫu hình mới giải quyết khó khăn về tài chính

Phóng viên Trần Vĩnh tường thuật Ngày 13 tháng 9, Quỹ Phát triển Bóng đá Trung Quốc và Chính quyền nhân dân huyện Định Nam, tỉnh Giang Tây đã ký kết thỏa thuận tại Trung tâm Huấn luyện Bóng đá Thanh thiếu niên Quốc gia Định Nam, cùng thành lập "Dự án Công ích Phát triển Bóng đá Định Nam". Ngay trong ngày ký kết, tổng số tiền cam kết quyên góp từ hàng chục doanh nghiệp thành viên đã đạt gần 9 triệu nhân dân tệ. Số tiền này sẽ được quản lý thông qua tài khoản chuyên dụng của Quỹ Phát triển Bóng đá Trung Quốc, sử dụng riêng cho sự phát triển bóng đá tại Định Nam. Theo kế hoạch, dự án này sẽ tiếp tục tổ chức các đợt quyên góp công ích tiếp theo để liên tục bổ sung nguồn quỹ công ích. Đối với dự án huy động vốn công ích bóng đá này, chúng tôi gọi một cách hình tượng là mô hình "AA" của bóng đá Trung Quốc.

Mô hình "AA" của bóng đá Định Nam có bối cảnh sâu sắc, là sự tiếp nối của nỗ lực phát triển bóng đá suốt một thập kỷ của Định Nam, thể hiện quyết tâm xây dựng hệ thống đào tạo trẻ và phát triển ngành công nghiệp bóng đá của địa phương. Mô hình này có ý nghĩa làm gương lớn trong việc giải quyết khó khăn tài chính hiện tại của bóng đá Trung Quốc, nhưng đó là một bài tập không dễ sao chép: cần phải có quyết tâm, tính bền vững, tầm nhìn rõ ràng, uy tín và minh bạch, cũng như cơ chế bảo đảm hoàn thiện để có thể giành được lòng tin và hy vọng thành công.

Đây không phải là một cuộc quyên góp công ích nhất thời, mà là một cuộc tổng động viên chiến lược trên toàn huyện sau 10 năm Định Nam kiên trì phát triển bóng đá. Đây là sự thể hiện thực sự của "danh thiếp Định Nam" gồm 16 chữ: "Thành phố bóng đá mới, Địa điểm thi đấu lý tưởng, Vương quốc đất hiếm, Huyện Định Nam năng động".

Huyện Định Nam bắt đầu thúc đẩy phát triển bóng đá từ năm 2017, sau hơn 7 năm, vào tháng 6 năm 2024 đã hoàn thành việc xây dựng Trung tâm Huấn luyện Bóng đá Thanh thiếu niên Quốc gia Định Nam. Định Nam trở thành một trong những trung tâm tổ chức các giải đấu thanh thiếu niên toàn quốc, đăng cai nhiều sự kiện quan trọng như Giải vô địch bóng đá trẻ Trung Quốc, Giải giao hữu bóng đá thanh thiếu niên Trung-Hàn. Sau đó, Định Nam đã thu hút câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp hạng Giáp Trung Quốc Định Nam Cám Liên, thúc đẩy Học viện Công nghiệp Bóng đá Hiện đại của Đại học Sư phạm Cám Nam đặt cơ sở tại Định Nam, đồng thời thúc đẩy Phân hiệu Định Nam của Trường Thể thao tỉnh Giang Tây, và nỗ lực khám phá mô hình đào tạo liên thông "3+4" từ trung cấp lên đại học. Cuối cùng, vào tháng 8 năm 2026, họ đã xây dựng "Kế hoạch Phát triển Ngành Công nghiệp Bóng đá 'Kế hoạch 5 năm lần thứ 15' của huyện Định Nam", lấy ngành công nghiệp bóng đá làm hướng phát triển cốt lõi trong tương lai. Về xây dựng hệ thống đào tạo trẻ, đúng ngày ký kết "Dự án Công ích Phát triển Bóng đá Định Nam", Trung tâm Đào tạo trẻ Bóng đá huyện Định Nam đã được khánh thành.

Cần đặc biệt nhấn mạnh rằng, "Dự án Công ích Phát triển Bóng đá Định Nam" diễn ra vào thời điểm chuyển giao giữa hai nhiệm kỳ lãnh đạo của huyện Định Nam, được thực hiện bởi cả ban lãnh đạo cũ và mới. Dự án này giống như một cây gậy tiếp sức, thể hiện bước đi kiên định và nhất quán trong quá trình phát triển bóng đá của Định Nam. Trên thực tế, sự phát triển thần tốc của bóng đá Định Nam trong 10 năm qua chính là kết quả của sự thúc đẩy liên tục từ ba nhiệm kỳ lãnh đạo của huyện.

Đây cũng không phải là một cuộc quyên góp tài chính đơn giản, hay nói cách khác không phải là "một món hời". Về mặt quản lý, Quỹ Phát triển Bóng đá Trung Quốc quản lý tài khoản chuyên dụng, sử dụng riêng, công khai minh bạch trên nền tảng "Từ thiện Trung Quốc", nền tảng của Quỹ Phát triển Bóng đá Trung Quốc và nền tảng của Sở Giáo dục và Thể thao huyện Định Nam. Dự án này cũng là lần đầu tiên Quỹ Phát triển Bóng đá Trung Quốc, sau 10 năm thành lập, hợp tác với chính quyền cấp huyện để thành lập quỹ phát triển bóng đá chuyên biệt, cho thấy sự tin tưởng và ủng hộ của quỹ quốc gia này đối với Định Nam. Về mặt bảo đảm, từ danh hiệu, tham dự sự kiện (xem trận đấu), quyền lợi thương hiệu, quyền lợi truyền thông, cho đến việc cùng thành lập quỹ chuyên biệt, cơ chế bảo đảm quyền lợi cho người đóng góp rất hoàn thiện. Thực tế, từ một góc nhìn khác, cùng với cơ chế bảo đảm hoàn thiện này, một tác dụng khác là khiến môn bóng đá thấm sâu hơn vào máu thịt của người dân Định Nam.

Thực ra, bóng đá Định Nam lẽ ra có thể "đi đường tắt": Chỉ riêng việc trở thành trung tâm tổ chức giải đấu thanh thiếu niên và địa điểm thi đấu lý tưởng trong nước, tương lai của bóng đá Định Nam đã không cần phải lo lắng; chỉ dựa vào câu lạc bộ chuyên nghiệp hạng Giáp Định Nam Cám Liên, việc xây dựng Trung tâm Đào tạo trẻ Bóng đá huyện Định Nam sẽ vô cùng đơn giản; đặc biệt, sau 10 năm kiên trì, bóng đá Định Nam đã đứng ở vị trí tiên phong trong bóng đá cấp huyện của Trung Quốc, thậm chí vượt qua phần lớn các thành phố. Nhưng người dân Định Nam không từ bỏ bước tiến, mà kiên định xây dựng thêm hệ thống phát triển bóng đá, đảm bảo không bị lay chuyển trước mọi khó khăn. "Dự án Công ích Phát triển Bóng đá Định Nam" chính là sự thể hiện quyết tâm hướng tới tương lai này.

Thực tế, mô hình "AA" tương tự không phải là điều mới mẻ trong nước. Ở cấp độ bóng đá chuyên nghiệp, Thiểm Tây Liên Hợp là một câu lạc bộ bóng đá theo mô hình thành viên, chính xác hơn là câu lạc bộ có cấu trúc cổ phần "nhà đầu tư cốt lõi + thành viên". Cuộc cải cách mô hình thành viên của bóng đá Thiểm Tây đã trải qua nhiều năm: bắt đầu từ việc người hâm mộ góp vốn hơn 12 triệu nhân dân tệ vào thời điểm Thiểm Tây Trường An Cạnh Kỷ sắp giải thể (cuối cùng không cứu được câu lạc bộ), sau nhiều năm phát triển, câu lạc bộ mới Thiểm Tây Liên Hợp đã ổn định ở hạng Giáp, mục tiêu tương lai là thăng hạng Siêu cấp.

Các cấp bậc thành viên của Thiểm Tây Liên Hợp bao gồm thành viên danh dự, thành viên tham vấn, thành viên liên kết, thành viên thông thường, liên minh thanh niên và thành viên mini, mức phí từ 9.999 nhân dân tệ đến 99 nhân dân tệ. So với gói vé mùa giải của các câu lạc bộ khác, điểm khác biệt của Thiểm Tây Liên Hợp là các thành viên tham gia vào việc ra quyết định các vấn đề quan trọng của câu lạc bộ. Đi kèm với mô hình thành viên là hệ thống nhà tài trợ và mô hình kinh doanh linh hoạt của Thiểm Tây Liên Hợp. Hiện tại, số lượng nhà tài trợ của Thiểm Tây Liên Hợp đã lên tới hơn 60, doanh thu từ nhiều phiên phát trực tiếp bán hàng đạt hơn 1 triệu nhân dân tệ mỗi phiên, và có tới 249 sản phẩm phái sinh.

Trong số các câu lạc bộ chuyên nghiệp, câu lạc bộ bóng đá Thiên Tân Tân Hổ, do Sở Thể thao thành phố Thiên Tân quản lý, giống như một câu lạc bộ bóng đá theo mô hình "AA" hơn, với hơn 10 nguồn tài chính, nhìn chung tương đối ổn định.

Ở cấp độ câu lạc bộ nghiệp dư, danh thủ bóng đá Truy Bác là Hầu Chí Cường đã thành lập câu lạc bộ bóng đá Truy Bác Tề Tế Liên Hợp Duệ Tư Đạt vào năm 2025 và triển khai mô hình thành viên, tương tự như Thiểm Tây Liên Hợp. Ngoài ra, Hầu Chí Cường còn cùng các nhà đầu tư liên quan xây dựng Công viên Bóng đá 0533 và thành lập tổ chức đào tạo trẻ. Công viên Bóng đá 0533 có 2 sân cỏ tự nhiên đạt chuẩn FIFA 11 người, 2 sân cỏ nhân tạo đạt chuẩn FIFA 11 người, cùng 2 sân cỏ nhân tạo 7 người và có tòa nhà dịch vụ tổng hợp. Ngoài phục vụ cho "Giải đấu Siêu cấp Sơn Đông", câu lạc bộ bóng đá và đào tạo trẻ, cơ sở này còn là phân hiệu của Trung tâm Đào tạo trẻ Bóng đá tỉnh Sơn Đông.

Mô hình thành viên câu lạc bộ vẫn còn nhiều hạn chế: Chỉ dựa vào mô hình thành viên chưa đủ để duy trì hoạt động bình thường của câu lạc bộ. Thiểm Tây Liên Hợp có cổ đông lớn là Tần Anh Thể Thao làm chỗ dựa, còn nhà đầu tư Hầu Chí Cường phải tự mình phát trực tiếp để tìm kiếm nhà tài trợ và sự ủng hộ của thành viên. Quan trọng hơn, sự hỗ trợ từ chính quyền là rất cần thiết, ngoài hỗ trợ tài chính, điều quan trọng hơn là chính quyền giúp câu lạc bộ tạo ra bầu không khí và hệ sinh thái bóng đá tốt. Đại Liên Anh Bác Hải Phát không phải là câu lạc bộ bóng đá theo mô hình thành viên, nhưng bầu không khí bóng đá do Thành ủy và Chính quyền thành phố Đại Liên nỗ lực xây dựng đã giúp hoạt động của câu lạc bộ đi vào quỹ đạo lành mạnh.

Tế Nam là một thành phố phát triển tốt về bóng đá học đường. Hệ thống thi đấu sân nhà-sân khách giữa tuần (周中周赛) do Tế Nam tiên phong sáng lập và được các bên công nhận. Tháng 11 năm 2022, Quỹ Phát triển Bóng đá Học đường Thanh thiếu niên thành phố Tế Nam được thành lập, với 1 triệu nhân dân tệ trong 5 năm, do Sở Giáo dục thành phố Tế Nam thúc đẩy, Quỹ Phát triển Giáo dục Hải Hữu thành phố Tế Nam tiếp nhận, và ký kết với Công ty TNHH Công nghệ Mạng Tế Nam Tấn Võng Hỗ Liên, nhằm hỗ trợ sự phát triển của bóng đá học đường tại Tế Nam.

"Dự án Công ích Phát triển Bóng đá Định Nam" là một quỹ phát triển bóng đá khu vực hoàn toàn mới: Sau các mô hình đầu tư như đầu tư trực tiếp từ chính quyền và thu hút nhà đầu tư, bóng đá Định Nam đang huy động sự nhiệt tình của toàn huyện, tập trung sức mạnh toàn huyện để giải quyết vấn đề tài chính và thúc đẩy phát triển bóng đá. Mô hình này có ý nghĩa làm gương cho nhiều khu vực khác trong việc giải quyết khó khăn tài chính trong quá trình phát triển bóng đá.

Hiện nay, vấn đề cốt lõi của sự phát triển bóng đá trong nước vẫn là vấn đề tiền bạc: Từng có thời kỳ, cả bóng đá chuyên nghiệp lẫn bóng đá thanh thiếu niên đều quen với việc được chính quyền hỗ trợ, nhưng hiện tại ngân sách của các chính quyền địa phương tương đối eo hẹp; chính quyền có thể làm chỗ dựa nhưng không thể hoàn toàn gánh vác. Nhiều trường hợp cải cách cổ phần của các câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp Trung Quốc cũng cho thấy, việc một doanh nghiệp đơn lẻ tự truyền máu là rất khó khăn, còn nhiều doanh nghiệp cùng truyền máu dễ xảy ra tranh chấp. Trong bối cảnh đó, việc khơi dậy nhiệt tình của nhiều doanh nghiệp hơn, khơi dậy nhiệt tình của nhiều người hâm mộ hơn, kết hợp với cơ chế tốt, trở thành hướng chính để giải quyết khó khăn tài chính.

Ở đây chúng tôi cũng tổng kết mô hình "AA" của bóng đá Định Nam. Đoạn văn dưới đây, các huyện, thành phố, thậm chí tỉnh và thành phố khác có thể sao chép bài tập này, tất nhiên, để thực sự làm tốt bài tập này cũng không dễ. Nói một cách đơn giản, một dự án, đặc biệt là dự án tài chính, phải đáp ứng các điều kiện sau mới có thể thực sự được công nhận và có khả năng thành công:

(1) Quyết tâm của chính quyền: Điều này là không thể nghi ngờ, nhưng thực tế đây lại là điều dễ thực hiện nhất. Hiện nay, quyết tâm của các chính quyền địa phương trên cả nước trong việc thúc đẩy phát triển bóng đá là rất rõ ràng. (2) Tính bền vững, tức là sự liên tục của các chính sách liên quan của chính quyền: Tầm quan trọng của điều này cao hơn nhiều so với điểm trên. Định Nam đã giành được lòng tin của các doanh nhân và người hâm mộ bằng sự kiên trì nhất quán của ba nhiệm kỳ lãnh đạo trong 10 năm. Trong nước, có quá nhiều trường hợp chính quyền "bốc đồng" làm bóng đá, rồi đổi người là đổi chính sách, làm tiêu hao lòng tin của vô số doanh nhân và người hâm mộ. (3) Tầm nhìn và mục tiêu phát triển rõ ràng: Định Nam chính xác là trên cơ sở đã thực hiện được tầm nhìn và kế hoạch trước đó, khiến các doanh nhân và người hâm mộ tràn đầy tin tưởng vào tầm nhìn và mục tiêu phát triển mới của họ. (4) Tính uy tín và minh bạch của dự án: Đây là điều bắt buộc phải đạt được, và cũng chính là lý do cốt lõi khiến Định Nam hợp tác với Quỹ Phát triển Bóng đá Trung Quốc. (5) Cơ chế bảo đảm hoàn thiện, rõ ràng và đảm bảo thực thi: Đây đương nhiên là điều hiển nhiên, nhưng thực tế nó mang lại sự quan tâm, ủng hộ và đầu tư rộng rãi hơn, là công cụ quảng bá tốt nhất.