Kashgar đang xây dựng hình mẫu bóng đá Tân Cương bằng một hệ thống hoàn chỉnh.

Hàn Băng, phóng viên tại Kashgar. Hàn Băng từ Kashgar đưa tin: Giải vô địch giao hữu bóng đá trẻ quốc tế “Cúp Kashgar” lần thứ ba chính thức bắt đầu tại Kashgar, Tân Cương vào ngày 22/9. Trong vòng một tuần, 12 đội thanh thiếu niên trong nước và quốc tế tới từ 5 quốc gia như Nga, Kazakhstan đã tranh tài.

Ngày 26/9, tại trận tứ kết giải bóng đá trẻ quốc tế “Cúp Kashgar”, đội Trung tâm đào tạo trẻ khu vực Kashgar để thua 0-3 trước đội U15 của Liên đoàn bóng đá Tashkent, Uzbekistan. Dù vậy, Chủ tịch Liên đoàn bóng đá khu vực Kashgar là Wang Yongyi, người ngồi trên băng ghế dự bị theo dõi trận đấu, không hề tỏ ra thất vọng. Ông chú ý nhiều hơn đến việc trong bối cảnh đối thủ vượt trội cả về thể hình lẫn kỹ thuật, đội Kashgar vẫn thi đấu đúng với khả năng. Chỉ có điều, họ được tham gia những trận cầu trẻ chất lượng cao như thế này quá ít, thiếu kinh nghiệm khiến họ không thể duy trì sự ổn định trong suốt 90 phút.

Theo Wang Yongyi, Kashgar bước đầu đã có được những thành quả nhờ chăm chút bóng đá trẻ và xây dựng được nền móng nhất định về đào tạo nhân tài. Điều tiếp theo chính là làm sao tiếp tục đẩy mạnh cả về bề rộng, chiều sâu và tầm cao. Kashgar vốn là một trong những nơi phát triển bóng đá nổi bật của Tân Cương; trong tương lai, nơi đây sẽ có thêm nhiều giải pháp phát triển bóng đá trẻ để trở thành hình mẫu, chuẩn mực trong việc xây dựng hệ thống kim tự tháp hoàn chỉnh cho bóng đá trẻ của toàn Tân Cương.

▲Chủ tịch Liên đoàn bóng đá khu vực Kashgar, Wang Yongyi

Ở lượt trận thứ hai vòng bảng của giải lần thứ ba, đội Trung tâm đào tạo trẻ khu vực Kashgar, lần đầu tham dự, đã dẫn trước đội Sơn Đông Thái Sơn – đội từng giành 5 chức vô địch liên tiếp nhóm tuổi U15 tại giải trẻ trung ương Trung Quốc – trong phần lớn thời gian thi đấu, khiến người xem phải bất ngờ. Tuy bị gỡ hòa trong phút bù giờ và cuối cùng thua trên chấm luân lưu, đội vẫn xứng đáng nhận được sự trân trọng vì tinh thần chiến đấu đáng khen.

Thực tế, ngay từ tháng 12/2025, đội U14 nam Kashgar đã vô địch “Cúp đào tạo bóng đá trẻ miền Tây” dành cho 8 khu vực thí điểm toàn quốc. Tháng 8 năm nay, tại Đại hội thể thao Tân Cương lần thứ 15, U17 nam Kashgar giành chức vô địch, U15 nam và nữ đều giành ngôi á quân, U13 nam giành hạng ba. Tại giải bóng đá trẻ trung ương Trung Quốc (khu vực Tân Cương), Kashgar vô địch ở nhóm U10 nam, U11 nữ và U14 nữ; U13 nam và nữ cùng giành á quân; U15 nam xếp thứ ba. Chuỗi thành tích ấn tượng trên đã phản ánh rõ nét kết quả phát triển bóng đá trẻ của Kashgar trong những năm gần đây.

Thành quả bước đầu của bóng đá trẻ Kashgar gắn liền với việc phổ cập các giải bóng đá học đường và nâng cấp toàn diện cơ sở hạ tầng. Phó Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Tân Cương, Tulahong·Abudureheman, cùng phóng viên tham quan Trung tâm đào tạo bóng đá trẻ Thâm Quyến - Kashgar, nơi đã hoạt động được gần hai năm. Ông Tulahong bày tỏ nhiều cảm xúc trước sự phát triển của bóng đá trẻ Kashgar trong những năm qua. Theo ông, bóng đá trẻ muốn phát triển trước hết cần khơi dậy tình yêu bóng đá từ khi còn nhỏ. Trên nền tảng đó, nếu có thêm các trung tâm đào tạo trẻ hiện đại cùng những buổi tập luyện, thi đấu và giáo dục chất lượng cao thì bóng đá trẻ mới có thể đi vào quỹ đạo phát triển bền vững.

▲Phó Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Tân Cương, Tulahong·Abudureheman

Vào tháng 10/2024, Trung tâm đào tạo bóng đá trẻ Thâm Quyến - Kashgar do Thâm Quyến hỗ trợ xây dựng với tổng vốn đầu tư 100 triệu NDT đã được đưa vào sử dụng. Không lâu sau đó, Trung tâm đào tạo trẻ khu vực Kashgar do Thượng Hải hỗ trợ xây dựng với kinh phí 50 triệu NDT cũng sẽ đi vào hoạt động. Toàn khu vực Kashgar hiện đã xây dựng được 1.077 sân bóng đá các loại, và trong tương lai sẽ còn nhiều sân hơn được đưa vào các khu dân cư. Việc phổ cập sân bóng trong trường học và cộng đồng là nền tảng, còn trung tâm đào tạo trẻ hiện đại lại là yếu tố quyết định để nâng cao chất lượng. Trung tâm Thâm Quyến - Kashgar hiện là trung tâm đào tạo trẻ lớn nhất, hiện đại nhất Tân Cương, có khả năng tiếp nhận hơn 900 cầu thủ đến ăn ở và tập luyện, duy trì thường xuyên hơn 400 cầu thủ tập trung dài hạn. Hệ thống đào tạo bóng đá trẻ từ U8 đến U16 đã được thiết lập đầy đủ.

Trung tâm đào tạo bóng đá trẻ Thâm Quyến - Kashgar sở hữu 3 sân bóng 11 người đạt chứng nhận hai sao FIFA, có thể đăng cai các giải bóng đá trẻ quốc tế, và đây chính là động lực chính thúc đẩy sự bùng nổ của bóng đá trẻ Kashgar trong những năm gần đây. Từ năm 2024 đến nay, trung tâm đã đăng cai 2 giải đấu cấp quốc gia, 10 giải cấp khu tự trị, 10 giải cấp khu vực; tổng cộng đón tiếp hơn 100.000 lượt thanh thiếu niên từ khắp Tân Cương đến tập luyện và thi đấu. Trung tâm cũng tổ chức giải bóng đá thanh thiếu niên thành phố Kashgar từ cấp tiểu học đến trung học phổ thông, hoàn thành 850 trận đấu theo thể thức sân nhà - sân khách. Mục tiêu của dự án là không ngừng mở rộng quy mô các đội bóng trẻ, khơi dậy sức sống của bóng đá học đường, đồng thời thúc đẩy tinh thần chủ động, tích cực của thanh thiếu niên khi tham gia bóng đá.

▲Sân bóng tại Trung tâm đào tạo bóng đá trẻ Thâm Quyến - Kashgar (qua Trung tâm truyền thông Kashgar, phóng viên Kelibinuer)

Trong những năm gần đây, khu vực Kashgar lấy thành phố Kashgar làm trung tâm, các huyện, thành phố trọng điểm làm điểm tựa, các trường đặc sắc bóng đá làm phần mở rộng, từng bước xây dựng chuỗi hoàn chỉnh gồm: phổ cập trong trường học – tuyển chọn nhân tài ở huyện, thành phố – huấn luyện tinh hoa cấp khu vực – đa dạng kênh chuyển giao. Đến nay, toàn khu vực đã có 129 trường đặc sắc bóng đá học đường cấp quốc gia, mỗi trường có ít nhất một huấn luyện viên có chứng chỉ D trở lên. Bóng đá được đưa vào giờ giải lao giữa buổi, đại hội thể thao nhà trường và các hoạt động ngoại khóa, thu hút 100.000 thanh thiếu niên thường xuyên chơi bóng đá.

Riêng tại thành phố Kashgar, lấy Trung tâm đào tạo bóng đá trẻ Thâm Quyến - Kashgar làm hạt nhân, thành phố đã hình thành cục diện phát triển đào tạo trẻ toàn vùng với mô hình “1+3+35+N”: trung tâm chỉ đạo, dẫn dắt 3 trường thí điểm trọng điểm đào tạo nhân tài bóng đá, 35 trường đặc sắc bóng đá học đường, phủ kín toàn bộ các trường tiểu học và trung học cơ sở trong khu vực. Toàn thành phố đã thành lập 304 đội bóng trẻ, với 1.060 cầu thủ đăng ký tại Liên đoàn bóng đá Trung Quốc. Hệ thống nhân tài bóng đá trẻ có cấp bậc rõ ràng, bao phủ toàn diện đã bước đầu hình thành.

Về khâu huấn luyện tinh hoa cấp khu vực, Liên đoàn bóng đá Kashgar đã tuyển chọn 185 cầu thủ ưu tú và 7 đội tuyển ưu tú để đưa vào quản lý tập trung theo mô hình “huấn luyện – học tập – sinh hoạt”, qua đó xây dựng mô hình đào tạo tinh hoa “ba tập trung”. Về tập luyện và thi đấu, mỗi ngày đều có một buổi tập, mỗi tuần có một trận đấu, mỗi tháng có một lần đánh giá. Về giáo dục, ngành giáo dục cử đội ngũ giáo viên giỏi đến để bảo đảm các môn văn hóa, thực hiện đúng tinh thần “đá bóng không trễ việc học, học hành hỗ trợ việc đá bóng”.

▲Phòng phân tích chiến thuật của Trung tâm đào tạo bóng đá trẻ Thâm Quyến - Kashgar

Công tác đào tạo huấn luyện viên bóng đá trẻ và cử huấn luyện viên về cơ sở của Kashgar cũng có những bước tiến rõ rệt, bước đầu giảm bớt tình trạng thiếu huấn luyện viên chuyên môn cho bóng đá trẻ ở tuyến cơ sở. Liên đoàn bóng đá Tân Cương chủ trì triển khai mô hình phát triển hội nhập “tập luyện trung tâm chuyên sâu + phổ cập hằng ngày tại trường học”. Huấn luyện viên chuyên trách của trung tâm xuống từng trường tiểu học, trung học cơ sở để giảng dạy bóng đá thường xuyên. Cuối tuần, các tài năng bóng đá lứa tuổi U8 đến U16 của toàn thành phố được tập trung về Trung tâm đào tạo bóng đá trẻ Thâm Quyến - Kashgar để tập huấn khép kín, hệ thống và chuyên nghiệp. Đến tháng 5/2026, đơn vị đã hoàn thành hơn 8.000 tiết huấn luyện bóng đá, thành lập 40 đội tuyển trẻ ưu tú chuyên nghiệp, và bồi dưỡng hơn 800 cầu thủ bóng đá trẻ xuất sắc thông qua tuyển chọn.

Về đa dạng kênh chuyển giao, Trung tâm đào tạo trẻ khu vực Kashgar đã dẫn dắt, xây dựng mạng lưới đào tạo trẻ ba cấp, lấy thành phố Kashgar và huyện Makit làm điểm tựa, lấy 24 trường tiểu học, trung học cơ sở làm phần mở rộng. Ở cấp huyện, 47 đội tuyển lứa tuổi U9-U16 đã được thành lập với tổng số 1.150 người. Cấp khu vực tiếp tục tuyển chọn ra các đội tinh hoa từ những người giỏi nhất, tạo nên cơ chế đào tạo khép kín “phổ cập – tuyển chọn – tinh hoa”. Trong những năm qua, nơi này đã chuyển giao 9 cầu thủ cho các đội tuyển quốc gia các cấp và 53 cầu thủ cho các câu lạc bộ tại Chinese Super League, giải hạng Nhất và hạng Nhì Trung Quốc.

▲Ba tuyển thủ quốc gia đến từ Tân Cương trong cùng một khung hình, trong đó có hai người xuất thân từ Kashgar

Lấy thi đấu để thay cho tập luyện chính là chìa khóa phát triển bóng đá trẻ. Giải mời quốc tế bóng đá thanh thiếu niên “Cúp Kashgar” lần thứ ba lần này chính là cơ hội để đội trẻ của Trung tâm đào tạo trẻ khu vực Kashgar, lần đầu dự giải, được cọ xát dồi dào. Chủ tịch Liên đoàn bóng đá khu vực Kashgar, Wang Yongyi, đích thân dẫn đội. Dù để thua đội Liên đoàn bóng đá Tashkent – đội có gần một nửa số cầu thủ từng được triệu tập vào các đội tuyển quốc gia Uzbekistan – ở tứ kết, ông vẫn liên hệ với đội trẻ Thâm Quyến Tân Bằng Thành, cũng tham dự giải, để tổ chức một trận giao hữu. Ông rất trân trọng cơ hội rèn luyện quý báu như thế này.

Wang Yongyi cho rằng muốn bóng đá trẻ khu vực Kashgar duy trì được đà phát triển, việc nâng cao số lượng và chất lượng các trận đấu là xu thế tất yếu. Hiện nay, khu vực Kashgar lấy Giải mời quốc tế bóng đá thanh thiếu niên “Cúp Kashgar” làm đỉnh kim tự tháp, xây dựng nền tảng thi đấu theo mô hình “5+X”, bao phủ năm cấp: quốc tế, các tỉnh, thành hỗ trợ Tân Cương, khu vực, huyện/thành phố và trường học. Trong đó có Giải hữu nghị bóng đá nữ trẻ toàn quốc về đại đoàn kết dân tộc “Lựu hoa nở – Tuổi trẻ tỏa sáng”, loạt giải “Cúp hạt lựu”, cùng các giải đặc sắc như “Cúp Tân Dân Vãn Báo”, “Cúp đoàn kết dân tộc”. Giải siêu cấp bóng đá trẻ thành phố Kashgar theo thể thức sân nhà - sân khách và Giải bóng đá học đường trẻ “Cúp Kashgar” được coi là nền tảng đào tạo nhân tài bóng đá trẻ của khu vực, còn các giải nội bộ trong trường như “Ban Siêu”, “giải khối lớp” chính là “cái nôi” nuôi dưỡng niềm đam mê bóng đá của thanh thiếu niên.

Trong gần một năm qua, khu vực Kashgar đã tổ chức hơn 6.000 trận đấu bóng đá các loại, với hơn 130.000 lượt cầu thủ tham gia. Giải mời quốc tế bóng đá thanh thiếu niên “Cúp Kashgar” và Giải mời Siêu cúp bóng đá “Cúp Kashgar” là hai giải đấu mang tính biểu tượng của khu vực. Giải trước đã trở thành một giải bóng đá trẻ quốc tế đẳng cấp hàng đầu trong nước, còn giải sau là chuẩn mực của các giải bóng đá dành cho người lớn trên toàn Tân Cương.

Theo Wang Yongyi, Giải mời quốc tế bóng đá thanh thiếu niên “Cúp Kashgar” chính là nền tảng cốt lõi để bóng đá trẻ Kashgar vươn lên. Các đội U15 của bốn nước Trung Á và Nga được mời tham dự lần này về cơ bản duy trì được từ 20 đến 25 trận đấu quốc tế trẻ mỗi năm. Đây là cường độ và mật độ thi đấu mà các đội cùng lứa trong nước, nhất là khu vực Kashgar, chưa thể có được. Ông cho rằng dựa vào lợi thế nằm gần Trung Á, giải đấu này hoàn toàn có thể trở thành một giải bóng đá trẻ quốc tế hàng đầu Trung Quốc, giúp Kashgar và các đội trẻ hàng đầu khác trong nước có cơ hội được tôi luyện một cách đầy đủ.

Phó Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Tân Cương, Tulahong, rất coi trọng giáo dục. Theo ông, phát triển bóng đá trẻ trước hết là dạy dỗ con người, sau đó mới đào tạo nhân tài. Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh kết hợp thể thao với giáo dục, con đường phát triển trong tương lai của bóng đá trẻ Kashgar nói riêng và Tân Cương nói chung vẫn nằm ở việc đào tạo liên thông xuyên suốt.

Kashgar là một trong 8 khu vực thí điểm của quốc gia về đào tạo bóng đá trẻ kết hợp giữa thể thao và giáo dục ở khu vực miền Tây. Mục tiêu chính trong thời gian tới là thiết lập hệ thống đào tạo liên thông xuyên suốt từ “tiểu học – trung học cơ sở – trung học phổ thông – đại học”, nhằm giải quyết những vấn đề nổi cộm như “có hạt giống tốt mà giữ không được, chuyển cấp khó khăn”.

Cơ cấu đào tạo liên thông của Kashgar được thiết kế theo khung “1+2+12+12”, bao gồm Học viện bóng đá thuộc Đại học Kashgar, 2 trường trung học phổ thông/trung cấp năng khiếu, và tại 12 huyện, thành phố, mỗi nơi có 1 trường tiểu học và 1 trường trung học cơ sở đặc sắc bóng đá. Đã có các lớp liên thông “3+3” giữa trung học cơ sở và trung học phổ thông; lớp cao đẳng huấn luyện thể thao “3+2” theo mô hình trung cấp - cao đẳng do Trường Thể thao khu vực phối hợp với Trường Cao đẳng Thể thao Tân Cương mở; cùng Trường Trung học trực thuộc Đại học Sư phạm Sơn Đông tổ chức “Lớp bóng đá Thái Sơn”. Thông qua mô hình “lớp nội địa cấp THCS” và “lớp nội địa cấp THPT” dành cho học sinh có năng khiếu bóng đá, năm ngoái 30 học sinh khóa đầu tiên đã vào học tại cơ sở Sơn Đông. Năm nay, Trường Thể thao khu vực Kashgar, với tư cách là một trong những trường thí điểm đầu tiên của Tân Cương, đã chính thức triển khai chương trình liên thông trung cấp – đại học “3+4” với Đại học Kashgar và hoàn thành công tác tuyển sinh khóa đầu tiên.

▲Tulahong tại thư viện của trung tâm

Ông Tulahong cho rằng nếu mô hình đào tạo liên thông của Kashgar đạt được hiệu quả như kỳ vọng, mô hình này cần được nhân rộng ra toàn Tân Cương. Những nơi có nền bóng đá trẻ và giáo dục đại học phát triển tốt như Ürümqi, Yining hoàn toàn có thể đẩy nhanh bước đi vào thời điểm thích hợp. Ürümqi vừa mới triển khai mô hình liên thông “3+3” giữa trung học cơ sở và trung học phổ thông, còn mô hình liên thông trung cấp – đại học “3+4” thì vẫn cần phải chờ thêm. Đồng thời, mạng lưới đào tạo liên thông “1+2+12+12” của Kashgar cũng có thể tiếp tục mở rộng phạm vi, tạo điều kiện cho nhiều cầu thủ trẻ Kashgar hơn nữa bước vào hệ thống liên thông, qua đó mở ra thêm nhiều con đường học tập đa dạng.

Hiện nay, bóng đá trẻ Kashgar đang ở giai đoạn then chốt để tiếp tục phát triển theo hướng bề rộng (hoàn tất phủ kín các huyện, thành phố và cộng đồng), chiều sâu (phủ kín bóng đá học đường ở mọi lứa tuổi) và tầm cao (nâng cao toàn diện chất lượng đào tạo nhân tài bóng đá ưu tú). Hiện thực đã tạo ra những điều đáng kinh ngạc, tương lai lại càng đáng mong đợi.