Tổng kết bóng đá Trung Quốc cuối năm: 2025, “Năm thúc đẩy toàn diện” chiến lược bóng đá quốc gia

Phóng viên Trần Vĩnh đưa tin Bắt đầu từ đầu năm 2022, làn sóng cải cách bóng đá Trung Quốc mới trải qua giai đoạn chuẩn bị, nghiên cứu và từng bước triển khai từ 2022 đến 2024, cùng với công tác phòng chống tham nhũng và cờ bạc trong bóng đá, năm 2025 đã chứng kiến sự triển khai chiến lược toàn diện ở cấp quốc gia với nhiều văn kiện quan trọng và hội nghị bóng đá quốc gia cấp cao nhất được tổ chức.

Cùng với chuỗi kế hoạch chiến lược và thúc đẩy toàn diện, bóng đá Trung Quốc năm 2025 đã đón nhận cơ hội lịch sử mới:

Ở cấp độ đội tuyển quốc gia, các đội tuyển trẻ có sự khởi sắc, đặc biệt đội U20 chỉ còn cách World Cup một bước chân, sau giai đoạn thấp nhất khi ba thế hệ liên tiếp đội U19 và U16 không thể góp mặt vòng chung kết Asian Cup, các đội tuyển quốc gia các cấp đang dần phục hồi, tuy nhiên kết quả ở đội tuyển trưởng thành vẫn cần thêm thời gian.

Hệ thống các giải đấu dành cho thanh thiếu niên được rà soát và hoàn thiện hơn, dựa trên bốn hệ thống đào tạo chính gồm đội trẻ các câu lạc bộ chuyên nghiệp, bóng đá học đường, các trung tâm đào tạo xã hội và hệ thống đào tạo thể thao, hình thành bốn hệ thống giải đấu lớn gồm giải trẻ quốc gia, giải đấu thanh thiếu niên hệ thống thể thao (giải vô địch hiệp hội thành viên, đại hội thể thao ba môn bóng và Đại hội Thể thao Toàn quốc), giải trẻ hàng đầu, cùng các giải bóng đá học đường địa phương và toàn quốc, đồng thời ngày càng nhiều giải đấu áp dụng thể thức thi đấu sân nhà – sân khách.

Giải đấu chuyên nghiệp bùng nổ toàn diện, lượt khán giả đến sân ở giải Ngoại hạng Trung Quốc lần đầu vượt mốc 6 triệu, tăng 32,54% so với năm trước. Giải đấu chuyên nghiệp đã thoát khỏi giai đoạn thấp nhất với sự rút lui hàng loạt của các câu lạc bộ, ba năm gần đây ổn định hơn, đồng thời các địa phương ngày càng quan tâm hơn đến bóng đá chuyên nghiệp.

Giải đấu thành phố theo đơn vị hành chính đột phá mạnh mẽ, các giải bóng đá xã hội cấp huyện do Quỹ bóng đá Trung Quốc phát động đã mở rộng quy mô lên tới một phần ba số huyện toàn quốc, sự nhiệt huyết bóng đá từ dưới lên kết hợp với chiến lược quốc gia từ trên xuống tạo thành sự tiếp nhận hai chiều và động lực kép.

Năm 2025 là năm tiến hành toàn diện chiến lược bóng đá Trung Quốc, là cơ hội lịch sử của bóng đá Trung Quốc. Từ năm 2026 trở đi, việc thực thi sẽ là trọng tâm, cần tiếp tục tối ưu hóa tất cả các con đường phát triển bóng đá, đặc biệt là hệ thống giải đấu, trong đó giải đấu thành phố cũng cần phát triển ổn định hơn. Quyết định một phần, thực thi chín phần, năm 2025 chỉ là điểm khởi đầu cho sự hồi sinh và phát triển bóng đá Trung Quốc.

Làn sóng cải cách bóng đá lần này bắt đầu từ năm 2022, các sự kiện tiêu biểu trong năm này gồm: đầu năm công bố danh sách thành phố trọng điểm phát triển bóng đá đợt đầu tiên, đến năm 2023 công bố danh sách cuối cùng gồm 16 thành phố; tháng 7 khởi động giải bóng đá thanh thiếu niên Trung Quốc; cuối năm mở màn chiến dịch phòng chống tham nhũng bóng đá mới, tiếp theo là chiến dịch chống cá cược bóng đá toàn diện.

Năm 2023, giải bóng đá chuyên nghiệp ba cấp độ trở lại thể thức sân nhà – sân khách toàn diện, giải chuyên nghiệp dần ổn định; tiếp đó, cấp quốc gia tiến hành cuộc khảo sát lớn toàn quốc về bóng đá, tổng hợp toàn diện các đề xuất phát triển bóng đá Trung Quốc; cuối năm, xây dựng thí điểm hệ thống đào tạo bóng đá tích hợp thể thao và giáo dục khu vực Tây Bộ, ký kết với 8 thành phố.

Tháng 2 năm 2024, ban hành “Ý kiến thực hiện cải cách phát triển bóng đá thanh thiếu niên Trung Quốc”; tháng 3, Bộ Giáo dục công bố kết quả phê duyệt chuyên ngành đại học năm 2023, chính thức đưa chuyên ngành bóng đá vào hệ thống giáo dục đại học, 30 trường đại học đầu tiên được phê duyệt; tháng 6, Ủy viên Quốc vụ Viện Thẩm Dật Cầm khảo sát tại Thượng Hải nhấn mạnh thúc đẩy đổi mới đột phá các thành phố trọng điểm phát triển bóng đá, kiên trì nỗ lực lâu dài, thúc đẩy cải cách phát triển bóng đá vững chắc; ngày 16 tháng 12, cuộc họp thường vụ Quốc vụ Viện nghiên cứu thúc đẩy công tác hồi sinh phát triển bóng đá, xác định hồi sinh bóng đá là công việc trọng điểm xây dựng quốc gia thể thao mạnh, tăng cường thực thi các chính sách, thúc đẩy công tác bóng đá không ngừng tiến lên tầm cao mới.

Từ 2022 đến 2024, tập trung nhiều hơn vào các công việc đơn lẻ như giải trẻ quốc gia, thành phố trọng điểm bóng đá, thí điểm đào tạo trẻ Tây Bộ, chuyên ngành bóng đá đại học, phòng chống tham nhũng và cờ bạc… Bước sang 2025, những điểm và mảng này cuối cùng được kết nối thành một thể thống nhất trong chiến lược quốc gia với cấp độ và quy mô lớn hơn.

(1) Đầu năm 2025, ban hành văn kiện trọng điểm cấp quốc gia về bóng đá với quy mô cao nhất, hoạch định toàn diện hướng đi và lộ trình phát triển bóng đá Trung Quốc, đây là sự kiện đánh dấu bước ngoặt sau “Kế hoạch tổng thể cải cách phát triển bóng đá Trung Quốc” năm 2015.

(2) Sự kiện bước ngoặt khác là Hội nghị công tác bóng đá toàn quốc ngày 31 tháng 7, đây là hội nghị bóng đá quy mô lớn nhất trong hơn 30 năm qua của Trung Quốc. Các nội dung chính gồm: thứ nhất, kiên định lãnh đạo toàn diện của Đảng, phát huy lợi thế thể chế quốc gia kiểu mới; thứ hai, lấy xây dựng hệ thống đào tạo trẻ quốc gia làm đột phá chiến lược; thứ ba, kết hợp hiệu quả giữa thị trường và chính phủ có vai trò. Ngoài ra còn có xây dựng các trung tâm đào tạo trẻ các cấp, thúc đẩy phát triển lành mạnh giải chuyên nghiệp, kiên trì làm trong sạch và chống tham nhũng. Hội nghị bóng đá toàn quốc có nguyên tắc và tư tưởng rõ ràng, phương hướng và lộ trình minh bạch, quan trọng hơn là tập hợp sức mạnh toàn quốc, khích lệ nhiệt huyết địa phương, thúc đẩy toàn diện sự hồi sinh phát triển bóng đá Trung Quốc. Sau hội nghị, ngày 19 tháng 8 tổ chức hội nghị thúc đẩy xây dựng hệ thống trung tâm đào tạo trẻ ở Vũ Hán, đây là một trong những công việc trọng tâm hiện nay của bóng đá thanh thiếu niên Trung Quốc, tập trung vào phát triển đào tạo trẻ tinh hoa. Cuối năm, triển khai toàn diện kế hoạch bóng đá thanh thiếu niên ra nước ngoài và giao lưu quốc tế.

(3) Tiêu dùng thể thao, bao gồm tiêu dùng bóng đá, trở thành hướng trọng điểm. Ngày 22 tháng 8 năm 2025, Thủ tướng Lý Cường chủ trì phiên họp thường vụ Quốc vụ Viện nghiên cứu giải phóng tiềm năng tiêu dùng thể thao, thúc đẩy phát triển chất lượng cao ngành thể thao. Ngày 4 tháng 9, Văn phòng Quốc vụ Viện ban hành “Ý kiến giải phóng tiềm năng tiêu dùng thể thao, thúc đẩy phát triển chất lượng cao ngành thể thao”, chính sách liên quan đến mô hình phát triển xã hội và kinh tế mới của Trung Quốc, tập trung vào một trong những logic cơ bản cho sự hồi sinh phát triển bóng đá Trung Quốc: chỉ khi tiêu dùng bóng đá được khai thác đầy đủ, ngành công nghiệp bóng đá phát triển chất lượng cao thì bóng đá Trung Quốc mới có nền tảng căn bản nhất — nền tảng kinh tế.

Khi một loạt chính sách và chiến lược bóng đá dần được triển khai, trọng tâm tương lai là thực thi, dựa trên thực thi, tuân thủ nguyên tắc “thực tiễn là tiêu chuẩn duy nhất để kiểm nghiệm chân lý”, tiến hành tổng kết, rà soát và tối ưu sâu sắc các chính sách trong từng lĩnh vực bóng đá.

Ở khía cạnh thực thi, cùng với hội nghị công tác bóng đá toàn quốc, có thể cảm nhận được nhiệt huyết bóng đá tăng cao toàn diện ở các địa phương: lấy bóng đá thanh thiếu niên làm ví dụ, các nơi đều chú trọng xây dựng trung tâm đào tạo trẻ và đội hình tinh hoa; với giải chuyên nghiệp, các tỉnh thành rất tích cực, nhiều nơi chủ động triển khai thành lập câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp; với giải thành phố, năm 2025 đã có không dưới 10 tỉnh thành tổ chức giải, dự kiến năm 2026 đạt khoảng 20 tỉnh thành.

Một số điểm trọng tâm trong thực thi gồm: thứ nhất, không thực thi hình thức mà phải thực sự làm sâu sát, ví dụ công tác bóng đá thanh thiếu niên cuối cùng phải tập trung vào nhân tài, giải đấu bóng đá không phải đá cho có mà thật sự hỗ trợ sự phát triển của thanh thiếu niên hoặc thúc đẩy bầu không khí và văn hóa bóng đá thông qua hệ thống giải đấu chất lượng cao; thứ hai, tránh chỉ chú trọng giải thành phố mà bỏ qua bóng đá chuyên nghiệp, chỉ chú trọng bóng đá thanh thiếu niên hệ thống thể thao mà làm giảm vai trò đội trẻ chuyên nghiệp, bóng đá học đường và các câu lạc bộ đào tạo xã hội, nói cách khác các tỉnh thành, đặc biệt là các tỉnh thành phát triển kinh tế phải phối hợp đồng bộ các công việc, không được thiên lệch.

Những điểm khác cần rà soát và tối ưu gồm:

(1) Về quan niệm tổng thể, cần nhận thức đầy đủ rằng bóng đá là môn thể thao cạnh tranh nhưng không chỉ là môn thể thao cạnh tranh, mà còn là động lực thúc đẩy tiêu dùng và nâng cấp ngành công nghiệp, cần phát triển bóng đá toàn diện từ nhiều khía cạnh kinh tế, văn hóa… nói cách khác, cần nắm bắt ba yếu tố cốt lõi là kinh tế, văn hóa và quản trị để thực sự hồi sinh phát triển bóng đá Trung Quốc.

(2) Ở cấp độ bóng đá thanh thiếu niên, cần chú ý các “góc” sau: thứ nhất, cùng với việc hoàn thiện hệ thống đại hội thể thao ba môn bóng cấp quốc gia, các tỉnh thành cũng cần tổ chức đại hội thể thao ba môn bóng hàng năm tương ứng, đồng thời cấp quốc gia, tỉnh thành và địa phương cần có sự phân chia rõ ràng về độ tuổi, ví dụ đại hội thể thao ba môn bóng quốc gia dành cho U18 và U16, đại hội thể thao ba môn bóng cấp tỉnh nên dành cho U14 và U12, còn thành phố tập trung phát triển bóng đá học đường tiểu và trung học, từng bước thúc đẩy giải đấu thanh thiếu niên theo từng cấp và từng đợt; thứ hai, hiện tại giải đội trẻ các câu lạc bộ chuyên nghiệp chỉ có giải U20, đề nghị giữ giải U17, vì đào tạo trẻ chuyên nghiệp là mô hình đào tạo trẻ chính trên thế giới, trọng tâm đào tạo trẻ chuyên nghiệp là cầu thủ trẻ; thứ ba, các giải đấu theo độ tuổi khác nhau đều thiếu giải U14, trong khi cầu thủ bóng đá tuổi dậy thì thay đổi rất nhanh trong nửa năm, chưa kể một năm, nên đề nghị nghiên cứu tổ chức giải U14 toàn quốc phù hợp.

(3) Ở cấp độ bóng đá chuyên nghiệp, Liên đoàn bóng đá Trung Quốc cần vững vàng xây dựng tư tưởng lấy thương mại làm trung tâm công việc, tránh điều chỉnh quá nhiều về mặt cạnh tranh, tập trung nâng cao giá trị thương hiệu và doanh thu thương mại của giải chuyên nghiệp Trung Quốc, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển ổn định của giải chuyên nghiệp.

(4) Giải thành phố cần phát triển tự do nhưng luôn được quan tâm và nghiên cứu để đảm bảo tính ổn định và sức nóng của giải đấu. Đồng thời, thúc giục chính quyền địa phương tiếp tục xây dựng hệ thống giải nghiệp dư của câu lạc bộ, xây dựng hệ thống gồm chuyên nghiệp (Ngoại hạng Trung Quốc, Hạng Nhất, Hạng Hai), bán chuyên nghiệp (chung kết Hạng Ba, giải khu vực), nghiệp dư (ít nhất xây dựng 2-3 cấp giải nghiệp dư cấp tỉnh, thành phố), hình thành kim tự tháp giải câu lạc bộ Trung Quốc không dưới 8 cấp, đây cũng là mô hình phát triển chính của bóng đá thế giới, không thể bỏ qua.

Sự quan tâm của cấp quốc gia đối với bóng đá khiến mọi người đầy niềm tin vào tương lai bóng đá Trung Quốc, nhưng để bóng đá Trung Quốc thực sự hồi sinh và phát triển, vẫn cần những người làm bóng đá ở mọi lĩnh vực với tinh thần trách nhiệm, hợp tác và thực tiễn để đưa chiến lược vào cuộc sống và phát triển bền vững.