Bài học từ bóng đá thanh thiếu niên Hàn Quốc: Kết hợp hai phương pháp, hiệu quả rõ rệt

Tác giả/Han Bing Chiến lược phát triển bóng đá thanh thiếu niên Hàn Quốc là sự phối hợp giữa hệ thống giải bóng đá học đường theo mô hình kim tự tháp và mô hình “tuyển chọn toàn quốc” của ba trung tâm đào tạo trẻ các cấp. Phương pháp đầu tiên xây dựng đội hình phối hợp giữa các trường học và câu lạc bộ chuyên nghiệp, còn phương pháp thứ hai là các liên đoàn bóng đá các cấp của Hàn Quốc tuyển lựa các cầu thủ ưu tú theo từng cấp độ, tạo ra một con đường đào tạo nhân tài khác. Kể từ khi thực hiện kế hoạch “Thời đại vàng”, chiến lược “kết hợp hai phương pháp” trong đào tạo trẻ của Hàn Quốc đã đạt được thành công rõ rệt.

Chiến lược Thời đại vàng ban đầu đã gặt hái thành công

Năm 2014, Liên đoàn Bóng đá Hàn Quốc (KFA) triển khai kế hoạch “Thời đại vàng (Golden Age)”, nhằm xây dựng một hệ thống đào tạo cầu thủ phủ rộng toàn quốc. Kế hoạch này chia thanh thiếu niên từ 6 đến 19 tuổi thành ba giai đoạn: 6-11 tuổi là “Tiền Thời đại vàng”, 12-15 tuổi là “Trung Thời đại vàng”, và 16-19 tuổi là “Hậu Thời đại vàng”, đồng thời xây dựng mô hình “tuyển chọn toàn quốc” gồm “trung tâm khu vực – trung tâm đô thị – trung tâm tài năng”.

Kế hoạch “Thời đại vàng” thiết lập 20 trung tâm khu vực và 5 trung tâm đô thị tại Hàn Quốc. Các đội hình của các trường học, câu lạc bộ và trung tâm đào tạo của các liên đoàn địa phương hàng năm thông qua nhiều giải đấu để đánh giá, 20 trung tâm khu vực mỗi năm tuyển chọn tổng cộng 2000 cầu thủ tiềm năng, cuối cùng 300 người được đưa vào trung tâm tài năng quốc gia để huấn luyện. Liên đoàn Bóng đá Hàn Quốc đảm bảo mỗi tháng đều tổ chức tập huấn và thi đấu tại ba cấp độ trung tâm đào tạo trẻ, nhằm theo dõi lâu dài tình trạng và dữ liệu phát triển của các cầu thủ trẻ có tiềm năng.

Từ năm 2020, Liên đoàn Bóng đá Hàn Quốc áp dụng hệ thống đánh giá năng lực thanh thiếu niên “Golden Pass (Cửa vàng)”. Hệ thống này dựa trên 19 tiêu chí thuộc 6 lĩnh vực, phân tích ưu nhược điểm về thể chất, kỹ thuật, trí tuệ, vóc dáng, tâm lý và khả năng sáng tạo của cầu thủ. Hệ thống còn sử dụng video trận đấu để định lượng phạm vi di chuyển, khoảng cách và chi tiết động tác của cầu thủ, nâng cao độ chính xác và chuyên nghiệp trong đào tạo trẻ.

Tiêu chuẩn đánh giá cầu thủ trẻ trong kế hoạch “Thời đại vàng” tích hợp các yếu tố bóng đá tấn công và chiến thuật kiểm soát bóng, bao gồm kỹ năng rê bóng tích cực, số lần chuyền bóng và dứt điểm. Dữ liệu đánh giá thủ môn còn bổ sung khả năng kiểm soát bóng và chuyền bóng, tiêu chuẩn đánh giá tiền đạo cũng bao gồm khả năng che chắn, phản ánh nỗ lực của Hàn Quốc trong việc tiếp cận các triết lý bóng đá tiên tiến trên thế giới. Việc đánh giá dự án “Thời đại vàng” tất yếu ảnh hưởng tới các đội bóng học đường cùng xây dựng đội hình với các câu lạc bộ chuyên nghiệp.

Năm 2020, Liên đoàn Bóng đá Hàn Quốc còn khởi động dự án “Ngôi sao tương lai”, nhằm tạo thêm cơ hội cho những cầu thủ trẻ phát triển chậm nhưng có tiềm năng. Đối tượng của dự án này là các cầu thủ khó vào đội tuyển quốc gia nhóm tuổi nhỏ do hạn chế phát triển thể chất. Đội tuyển quốc gia U13-U15 của Hàn Quốc được chia thành hai nhóm: đội A và đội “Ngôi sao tương lai”. Nhóm sau sẽ nhận được thêm cơ hội thi đấu để chứng minh khả năng. Tại Cúp Đông Á U15 tại Thanh Đảo năm 2023, Hàn Quốc đã cử đội “Ngôi sao tương lai” tham gia và giành hạng ba; những cầu thủ thi đấu xuất sắc được huấn luyện viên đội tuyển U15 quốc gia Hàn Quốc chú ý.

Dự án “Thời đại vàng” đã thu được kết quả trong vòng 10 năm, đội tuyển U20 quốc gia Hàn Quốc lần lượt vào chung kết U20 World Cup 2019 và bán kết U20 World Cup 2023. Đặc biệt, đội tuyển U20 năm 2023 hoàn toàn là các cầu thủ được đào tạo theo kế hoạch “Thời đại vàng”. Cùng với việc hoàn thành xây dựng “Công viên bóng đá Hàn Quốc” tại Thiên An vào cuối năm ngoái, hệ thống ba cấp độ trung tâm đào tạo nhân tài của Hàn Quốc đã hoàn thiện. Theo kế hoạch “Thanh niên 2030” của Liên đoàn Bóng đá Hàn Quốc, mô hình đào tạo trẻ kết hợp hai phương pháp có thể vận hành trơn tru, tiến nhanh tới mục tiêu vào tứ kết World Cup tương lai và đưa đội tuyển Hàn Quốc vào top 10 thế giới.

Tư tưởng phát triển tương đồng là nền tảng giao lưu

Chiến lược đào tạo trẻ của bóng đá Hàn Quốc có nhiều điểm tương đồng với chiến lược bóng đá thanh thiếu niên do Liên đoàn Bóng đá Trung Quốc thúc đẩy. Liên đoàn Trung Quốc lấy 16 thành phố trọng điểm phát triển bóng đá toàn quốc làm trung tâm, đồng thời xây dựng mô hình “tuyển chọn toàn quốc” với các trung tâm đào tạo trẻ thí điểm phía Tây và trung tâm đào tạo trẻ năm cấp độ.

Ngoài ra, Liên đoàn Bóng đá Hàn Quốc đã tiến hành cải cách toàn diện quản lý các đội tuyển quốc gia từ năm 2024, cũng có điểm tương đồng với cải cách quản lý đội tuyển quốc gia của Liên đoàn Trung Quốc. Liên đoàn Hàn Quốc tập trung xây dựng “Công viên bóng đá Hàn Quốc” tại Thiên An làm trung tâm các trung tâm đào tạo trẻ đa cấp, trong khi Liên đoàn Trung Quốc đã thành lập Học viện đào tạo trẻ quốc gia mới vào năm ngoái, các trung tâm đào tạo trẻ cấp vùng và tỉnh cũng đang được đẩy nhanh xây dựng. Về quản lý đội tuyển quốc gia, đây cũng sẽ là lĩnh vực trọng tâm mà Liên đoàn Trung Quốc sẽ tăng cường trong tương lai, có thể tham khảo cải cách đội tuyển quốc gia của Hàn Quốc để học hỏi kinh nghiệm thành công phù hợp với Trung Quốc.

Tất nhiên, với bóng đá Trung Quốc, nhiệm vụ cấp thiết nhất là nhanh chóng mở rộng số lượng thanh thiếu niên chơi bóng đá và hoàn thiện hệ thống thi đấu cho thanh thiếu niên. Về việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống thi đấu bóng đá thanh thiếu niên, bóng đá Hàn Quốc có kinh nghiệm phong phú để Trung Quốc tham khảo. Bóng đá Hàn Quốc đã vận hành nhiều năm với bốn cấp độ giải đấu chính thức từ tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông đến đại học, cùng nhiều giải đấu truyền thống toàn quốc dành cho thanh thiếu niên, đảm bảo các cầu thủ trẻ Hàn Quốc có đủ trận đấu để phát triển nhanh chóng. Bóng đá thanh thiếu niên trong nước thiếu các trận đấu chất lượng cao, các câu lạc bộ Hàn Quốc, đội bóng học đường ưu tú và đội hình được liên đoàn tài trợ cũng có nhu cầu tăng cường giao lưu quốc tế, đặc biệt là tập huấn ở nước ngoài. Hai nước có vị trí địa lý gần nhau, lại có truyền thống giao lưu bóng đá lâu đời, chiến lược phát triển thanh thiếu niên tương đồng tạo nền tảng thực tế để tăng cường giao lưu.

Phát triển bóng đá thanh thiếu niên Hàn Quốc trong những năm gần đây luôn dẫn đầu châu Á, chiến lược phát triển cũng tương tự bóng đá Trung Quốc, có nhiều điểm để học hỏi. Để bóng đá Trung Quốc vươn ra thế giới, có thể bắt đầu từ người hàng xóm mạnh mẽ gần kề, thông qua giao lưu và đối đầu ngày càng nhiều, nhanh hơn và hiệu quả hơn trong việc xây dựng mô hình phát triển bóng đá bền vững cho chính mình.