Bóng rổ Nhật Bản, đúng nghĩa là chuyên nghiệp.

Lời mở đầu

“Trồng một cái cây, thời điểm tốt nhất là 10 năm trước, kế đến chính là hiện tại.”

Câu nói này vốn được xem là châm ngôn kinh điển của chủ nghĩa dài hạn, và nó rất khớp với câu chuyện cải cách của giải B.League Nhật Bản.

Sau trận thảm bại ngày 18/9, Đế Ca luôn muốn viết một bài viết về cuộc cải cách của giải bóng rổ Nhật Bản.

Bởi vì vào mùa giải 26-27, việc họ thay đổi quy định ngoại binh đang được đặc biệt quan tâm.

Trùng hợp thay, Steve Chung – tổng giám đốc của đội Quảng Châu Long Sư – đã đích thân sang Nhật Bản và phỏng vấn riêng ông Nao Okamoto, Giám đốc điều hành mảng quốc tế của B.League.

Qua video cuộc trò chuyện, chúng ta có thể hiểu toàn diện hơn về nền bóng rổ Nhật Bản – nơi đã khiến đội tuyển nam Trung Quốc nhận một thất bại nhục nhã – để xem họ đang làm những gì.

Ở đây cũng xin gửi lời cảm ơn đặc biệt đến sự tìm hiểu và khảo sát của Steve.

Nhờ những chia sẻ của Nao Okamoto, nội dung kỳ này của Đế Ca tin chắc sẽ đậm đặc chất liệu hơn rất nhiều.

Bối cảnh

Năm 2014, Liên đoàn bóng rổ Nhật Bản từng bị tước tư cách thành viên FIBA, đội tuyển quốc gia không thể tham dự bất kỳ giải đấu nào.

Nguyên nhân là lúc bấy giờ Nhật Bản có hai giải bóng rổ là BJL (Basketball Japan League) và NBL (National Basketball League), cả hai đều tự coi là giải đấu cấp cao nhất, không phân thứ bậc – điều này trái quy định của Liên đoàn bóng rổ quốc tế.

Hình phạt này được giới thể thao Nhật Bản gọi là khoảnh khắc quốc nhục của bóng rổ nước này.

Thời điểm đó, Nhật Bản đã giành quyền đăng cai Olympic Tokyo.

Nếu lệnh cấm kéo dài đến khi Thế vận hội được tổ chức, nước chủ nhà Nhật Bản thậm chí sẽ không thể cử đội bóng rổ của mình thi đấu ngay trên sân nhà, và đó sẽ là một vụ bê bối lớn của thể thao thế giới.

Có thể nói đây là thời khắc sống còn.

Năm 2015 đánh dấu bước ngoặt lịch sử của bóng rổ Nhật Bản khi ông Kawabuchi Saburō – chủ tịch danh dự Hiệp hội bóng đá, được mệnh danh là “cha đẻ” của bóng đá Nhật Bản – lên làm chủ tịch mới của Hiệp hội bóng rổ Nhật Bản.

Kawabuchi bắt đầu dẫn dắt cuộc cải cách chuyên nghiệp hóa bóng rổ. Ông tổng hợp nguồn lực từ nhiều phía, hợp nhất hai giải đấu chuyên nghiệp vốn triền miên lục đục nội bộ, giải quyết tình trạng rối loạn hệ thống giải trong nước, và cho ra đời B.League vào năm 2016.

Nói cách khác, giải bóng rổ Nhật Bản mới 10 tuổi.

Chỉ trong vòng mười năm, B.League đã khởi đi từ đống tro tàn và xây dựng một hệ sinh thái chuyên nghiệp vững chắc.

Triết lý cốt lõi trong cuộc cải cách của Kawabuchi có thể tóm gọn trong một câu:

Thể thao chuyên nghiệp không thể là công cụ quảng cáo của các tập đoàn lớn. Câu lạc bộ phải bám rễ vào thành phố, phục vụ người dân, có năng lực tự chủ sinh tồn; chỉ cần xây dựng tốt hệ sinh thái giải đấu, thành tích đội tuyển quốc gia tự khắc sẽ đến.

Chính những gì Nao Okamoto kể về cải cách B.League cũng đang minh họa cho cương lĩnh đó.

Chúng ta sẽ tìm hiểu ở hai mảng chính: thương mại và thi đấu.

(Do giới hạn độ dài, Đế Ca sẽ chia làm nhiều kỳ; hôm nay chúng ta nói trước về vận hành thương mại và thiết kế tầm vĩ mô.)

Một: B. Đổi mới

Khoảng năm 2020, B.League đưa ra chiến lược dài hạn mang tên “B. Đổi mới”.

Tư tưởng cốt lõi rất rõ ràng: dùng tiêu chuẩn kinh doanh và sức hút khán giả để thay thế thành tích thi đấu đơn thuần, từ đó xác định một đội có “xứng đáng” vào giải đấu cao nhất hay không.

Từ mùa giải 2026-27, ba hạng đấu B1-B2-B3 trước đây của Nhật Bản sẽ được tái cấu trúc thành ba cấp độ PREMIER, ONE, NEXT, đồng thời bãi bỏ chế độ lên xuống hạng theo thành tích truyền thống.

Dù đá hay đến đâu, nếu kinh doanh không đạt chuẩn thì cũng không được vào hạng đấu cao nhất.

Trong bóng rổ chuyên nghiệp châu Á, đây chắc chắn là một cuộc thử nghiệm thể chế hiếm thấy.

Một đội bóng muốn được thi đấu tại B.LEAGUE PREMIER thì cần đạt tiêu chuẩn gì?

Nao Okamoto nêu ra những điểm sau:

1. Có nhà thi đấu đạt chuẩn (5.000 chỗ ngồi, thường nằm cạnh khu phức hợp thương mại).

2. Doanh thu hằng năm của câu lạc bộ đạt 8 triệu USD.

3. Số khán giả trung bình mỗi trận vượt mốc 4.000 người.

Năm 2020, với bộ tiêu chuẩn khắt khe này, Liên đoàn bóng rổ Nhật Bản dự tính rằng cuối cùng có lẽ chỉ vài đội vượt qua.

Thế nhưng kết quả khiến tất cả bất ngờ: trong đợt xét duyệt năm nay, đã có 26 câu lạc bộ đạt chuẩn B.LEAGUE PREMIER

— một con số vượt xa dự kiến.

Khu vực Đông:

Levanga Hokkaido, Sendai 89ers, Akita Northern Happinets, Ibaraki Robots, Utsunomiya Brex, Gunma Crane Thunders, Altiri Chiba, Chiba Jets, Tokyo Alvark, Sunrockers Shibuya, Kawasaki Brave Thunders, Yokohama B-Corsairs, Toyama Grouses.

Khu vực Tây:

Nagasaki Velca, Osaka Evessa, Kyoto Hannaryz, Shimane Susanoo Magic, Hiroshima Dragonflies, Ryukyu Golden Kings, Nagoya Diamond Dolphins, SeaHorses Mikawa, Shiga Lakestars, Rizing Zephyr Fukuoka, Aisin Threefold, Oita Heat Devils, Kagawa Five Arrows.

Cầu thủ Trung Quốc Triệu Bách Thanh đã gia nhập đội Akita Northern Happinets.

Hai: Cơ cấu doanh thu

Khi Nao Okamoto nói 26 đội đạt yêu cầu doanh thu 8 triệu USD, Steve – một nhà quản lý đội bóng CBA – đã rất kinh ngạc.

Mô hình kinh doanh của B.League rất đáng để suy ngẫm.

Chúng ta thường xem NBA nhất; ai cũng biết nguồn thu lớn nhất của NBA đến từ bản quyền truyền thông.

Nhưng tại B.LEAGUE PREMIER, doanh thu cốt lõi lại đến từ nhà tài trợ và tiền vé, còn bản quyền phát sóng chỉ chiếm tỷ trọng thấp hơn hẳn.

Giải đấu đã biến việc bán tài trợ thành một hướng kinh doanh đi sâu vào tận cơ sở.

Tiền đề chắc chắn là hầu hết quyền tài trợ được trao về các câu lạc bộ, để họ tự đàm phán và tự ký kết.

Nao Okamoto tiết lộ, có đội có từ 600 đến 700 nhà tài trợ.

Các nhà tài trợ của đội bóng rất đa dạng, từ những tập đoàn lớn như Toyota, Sony đến ngân hàng địa phương, doanh nghiệp chế tạo, cùng rất nhiều cửa hàng nhỏ như phòng khám nha khoa, siêu thị địa phương, nhà hàng, hiệu thuốc khu dân cư.

Các bộ phận bán hàng của câu lạc bộ còn truyền cho nhau kinh nghiệm gọi vốn, tích tiểu thành đại.

Cách làm thương mại mang tính bản địa và chi tiết này, cộng với việc đặt sân nhà ngay cạnh khu mua sắm, đã biến mỗi trận đấu thành một sản phẩm tiêu dùng giải trí trọn gói của thành phố.

Ví dụ dễ hiểu: nhà bạn mở một nhà hàng thì ở Nhật Bản, bạn hoàn toàn có thể trở thành nhà tài trợ.

Kawabuchi cho rằng giải đấu chuyên nghiệp trước tiên phải hút được người thường đến sân, chứ không chỉ phục vụ những người đam mê bóng rổ.

Sân đấu không chỉ là nơi tranh thắng bại; họ còn chú trọng gói ghém giải trí tại chỗ, chương trình trình diễn giữa giờ, các trò tương tác, tạo nên một giải đấu thân thiện với gia đình.

Vì vậy, Nao Okamoto đã đặc biệt nhắc đến:

Giải đấu Nhật Bản rất coi trọng phát triển thị trường cổ động viên nữ, cổ động viên cha mẹ – con cái nhằm mở rộng lượng người theo dõi.

Tổng kết lại:

Giải Nhật Bản không phụ thuộc vào một nhà tài trợ duy nhất; họ đưa câu lạc bộ trở thành sản phẩm văn hóa công cộng của địa phương, đồng thời dựa vào hàng nghìn doanh nghiệp siêu nhỏ tài trợ, lượng khán giả đến sân ổn định và sức mua liên kết của khu thương mại để xây dựng nguồn thu đa dạng.

Thiết kế thương mại này cho thấy giải đấu không chỉ hướng đến thắng thua trên sân, mà còn muốn mỗi câu lạc bộ trở thành một chủ thể kinh doanh có thể tự vận hành lâu dài tại địa phương.

Kết hợp với quy định khắt khe về việc cấp phép đã nói ở trên, góc độ chính sách của họ sẽ buộc các câu lạc bộ phải tự tạo ra khả năng tự nuôi sống mình.

B.LEAGUE PREMIER, đó là một giải bóng rổ chuyên nghiệp thực thụ.

Giải đấu Nhật Bản đào tạo nhân tài như thế nào? Chính sách ngoại binh của họ ra làm sao?

Chắc chắn đây là điều các anh em cũng muốn biết!

Hẹn gặp lại mọi người ở kỳ sau!