Ả Rập Xê Út bước vào kỷ nguyên hậu "thời đại vàng", PIF rút lui, làn sóng tư nhân hóa dâng cao.

Tác giả: Hàn Băng. Khi Martinelli gia nhập Al Hilal với giá 70 triệu euro, kỳ chuyển nhượng mùa hè của Saudi League cũng sắp kết thúc. Tính đến nay, tổng đầu tư mua sắm cầu thủ của Saudi League trong mùa hè này là 469 triệu euro, vượt qua Championship để đứng thứ 6 thế giới vào phút cuối. So với 638 triệu euro của năm ngoái, giảm 26,6%. So với kỳ chuyển nhượng mùa hè đỉnh cao năm 2023 (944 triệu euro), giảm hơn 50%. Theo thống kê của FIFA, đầu tư tuyển mộ từ nước ngoài của Saudi League mùa hè này chỉ đạt 407 triệu USD, mức thấp nhất kể từ khi triển khai chiến lược ngôi sao lớn vào mùa hè 2023. Từ đỉnh cao 875 triệu USD năm 2023, xuống 431 triệu USD năm 2024 và 552 triệu USD năm 2025, ít nhất xét về khoản đầu tư mùa hè, Saudi League đồng thời với việc Ả Rập Xê Út thu hẹp quy mô các dự án cơ sở hạ tầng vĩ đại, đã bước vào "kỷ nguyên hậu thời đại vàng" khi suy giảm từ đỉnh cao.

Khác với trước đây bốn đại gia gần như hoàn toàn do Quỹ Đầu tư Công của Ả Rập Xê Út (PIF) tài trợ cho việc mua sắm, sau khi các câu lạc bộ Saudi League tăng tốc tư nhân hóa mùa hè này, chỉ có Al Hilal vẫn giàu có dựa vào chủ đầu tư mới duy trì được mức đầu tư. Al Hilal đã chi 206 triệu euro trong kỳ chuyển nhượng mùa hè, chiếm 43,9% toàn bộ Saudi League. Al Ahli (72,26 triệu), Al Ittihad (33 triệu), Al Nassr (22 triệu) cộng lại chỉ bằng 61,7% của Al Hilal, hoàn toàn bị bỏ xa. Thậm chí câu lạc bộ ngựa ô Al Qadsiah (77,6 triệu) còn đứng thứ 2 về đầu tư tại Saudi League, vượt qua tổng của hai đại gia Al Nassr và Al Ittihad.

Quỹ Đầu tư Công của Ả Rập Xê Út (PIF) ban đầu nắm giữ 75% cổ phần của mỗi trong bốn đại gia, 25% còn lại thuộc về đại hội cổ đông câu lạc bộ. Tuy nhiên, do chiến lược đầu tư tổng thể của quốc gia Ả Rập Xê Út bị thu hẹp, PIF đã bắt đầu tư nhân hóa từ năm ngoái, bán cổ phần cho các nhà đầu tư tư nhân trong nước hoặc nước ngoài. Al Hilal là một trong những đại gia hoàn thành tư nhân hóa đầu tiên. Năm ngoái, Hoàng tử Al-Waleed bin Talal của Ả Rập Xê Út đã khởi động quy trình mua lại, và trong kỳ chuyển nhượng mùa đông đầu năm nay, ông đã tự bỏ tiền túi chi trả 7 khoản đầu tư mua sắm của Al Hilal, tổng cộng gần 92 triệu euro, bao gồm 25 triệu euro để đưa Benzema từ Al Ittihad về.

Tháng 4 năm nay, Hoàng tử Al-Waleed đã mua lại 70% cổ phần của Al Hilal với giá 222 triệu euro, chính thức trở thành chủ sở hữu mới của câu lạc bộ. Mùa hè này, ông lại gánh chịu khoản chi phí khổng lồ 122 triệu euro để thanh toán toàn bộ lương cho Benzema khi chấm dứt hợp đồng sớm, cũng như chi phí mua sắm của Al Hilal cho Martinelli (70 triệu), Summerville (64,5 triệu) và Watkins (60,4 triệu). Al Hilal đã tiêu tốn 195 triệu euro trong kỳ chuyển nhượng mùa hè để tái cơ cấu hàng công và tiền vệ, nhờ vào vị hoàng tử tỷ phú có tài sản gần 20 tỷ USD này.

Trái lại, Al Nassr, vẫn chưa hoàn tất việc mua lại tư nhân hóa, chỉ đầu tư 22 triệu euro trên thị trường chuyển nhượng mùa hè này. Sáng nay, phóng viên Ả Rập Xê Út Al-Qahtani tiết lộ đã có 5 tập đoàn nộp đơn xin mua lại Al Nassr, với mục tiêu mua 70% cổ phần. PIF sẽ giữ lại 30% cổ phần, đang xem xét đơn đăng ký và sẽ sớm đưa ra quyết định. Nhóm mua lại do cựu chủ tịch Al Nassr, Hoàng tử Faisal bin Turki dẫn đầu đang dẫn trước, bao gồm hai hoàng tử Saud và Khalid cùng nhiều thành viên hoàng gia Ả Rập Xê Út, công ty truyền thông Ả Rập Xê Út, quỹ Redbird Capital (cổ đông lớn của AC Milan Serie A) và Cristiano Ronaldo. Đáng chú ý, Qatar Investment Authority (QIA), chủ đầu tư của PSG, cũng nằm trong danh sách người đăng ký. Tuy nhiên, trước khi hoàn tất việc mua lại, Al Nassr không đủ khả năng chi tiêu lớn trên thị trường chuyển nhượng vì chưa thanh toán một phần phí chuyển nhượng và lương cầu thủ. Truyền thông Ả Rập Xê Út tiết lộ, thậm chí một số nhân viên của Al Nassr vẫn chưa nhận được lương tháng 6.

Vấn đề tương tự cũng xảy ra với bộ đôi Jeddah. Al Ahli, nhà vô địch AFC Champions League, đã nhận được đề nghị mua lại khoảng 138 triệu euro, trong khi Al Ittihad nhận được đề nghị 186 triệu euro từ liên minh giữa các nhà đầu tư trong nước và gia đình Glazer (chủ sở hữu Manchester United). Ngoài ra, còn có một tập đoàn khác gồm công ty đầu tư Ả Rập Xê Út, quỹ đầu tư tư nhân Mỹ và nhà phát triển bất động sản cùng đấu thầu Al Ittihad. Tuy nhiên, việc mua lại của hai đại gia này sẽ mất ít nhất 3-4 tháng để hoàn tất, trực tiếp dẫn đến sự trì trệ trong đầu tư kỳ chuyển nhượng mùa hè. Al Ahli thậm chí còn mất huấn luyện viên vô địch người Đức, Jaissle. Trái lại, Al Qadsiah, đã được tập đoàn Saudi Aramco mua lại từ tháng 6/2023, mùa hè này trở thành câu lạc bộ có đầu tư lớn thứ hai tại Saudi League.

Những thay đổi lớn trên thị trường chuyển nhượng mùa hè Saudi năm nay là sự phản ánh trực tiếp của quá trình tư nhân hóa các câu lạc bộ Saudi League. Trong số 36 câu lạc bộ ở hai hạng đấu của Saudi, đã có ít nhất 12 câu lạc bộ hoàn thành việc mua lại tư nhân hóa.Trong số đó, Al-Raed (câu lạc bộ ở giải hạng nhất) là câu lạc bộ đầu tiên do Mỹ kiểm soát. Ông chủ người Mỹ Harburger còn nắm quyền kiểm soát câu lạc bộ Cadiz CF ở giải hạng Nhì Tây Ban Nha. Tuy nhiên, tư nhân hóa đồng nghĩa với việc thực trạng chênh lệch giàu nghèo vốn đã lớn của Saudi League sẽ càng trở nên tồi tệ hơn. Nếu các khoản đầu tư tư nhân không thể thu được lợi nhuận đáng kể trong ngắn hạn, việc rút vốn hàng loạt trong tương lai là hoàn toàn có thể.

Hơn nữa, sự ra đi của các ngôi sao tại Saudi League mùa hè này vẫn đang gia tốc. Benzema, Mahrez, Fabinho, Brozovic, Wijnaldum, Cancelo, Malcom, Kessie, Marega, Moussa Diaby, Duran, Otavio và nhiều người khác đã rời đi. Doanh thu từ việc bán cầu thủ ra nước ngoài của Saudi League đạt mức kỷ lục 106 triệu USD, đủ cho thấy mức độ chảy máu ngôi sao của giải đấu.