Tưởng nhớ và điều tra để bi kịch De Miguel không tái diễn

Cây bút Hàn Băng Trong tuần qua, tại Tây Ban Nha và toàn châu Âu, câu chuyện đau lòng về tiền đạo De Miguel thuộc Tenerife ở giải hạng Nhì đã trở thành đề tài không thể phớt lờ. Ngày 2/11, tại vòng 12 giải hạng Nhì, trong phút thứ sáu đá thêm giờ của trận Tenerife tiếp FC Andorra trên sân nhà, thủ môn Owono của FC Andorra đã dùng đầu gối chạm vào ngực trái của De Miguel ở khu vực gần vòng tròn giữa sân, khi anh đang ở thế một mình đối mặt khung thành. Mười hai phút sau, De Miguel, 30 tuổi, được xe cứu thương đưa vào phòng hồi sức tích cực của bệnh viện địa phương, nhưng mọi nỗ lực cứu chữa đều vô hiệu và anh qua đời lúc 8 giờ sáng 3/11.

Cái chết của De Miguel đã gây chấn động bóng đá châu Âu. Liên đoàn bóng đá Tây Ban Nha thông báo hoãn toàn bộ các trận vòng một Cúp Nhà vua và vòng ba Cúp Nhà vua nữ diễn ra ngày 3/11. Liên đoàn bóng đá châu Âu cho biết tất cả các trận đấu của ba giải cúp châu Âu trong tuần này đều dành một phút mặc niệm cho De Miguel trước giờ khai cuộc. Tenerife công bố sẽ tổ chức lễ tưởng niệm chính thức, mở cửa cho công chúng, vào 18 giờ ngày 7/11 trên sân nhà. Sự kiện nhận được sự ủng hộ của bà Rosa Dávila, chủ tịch hội đồng đảo Tenerife; khi De Miguel gặp nạn, vợ anh là Maria và con gái mới tròn một tuổi Clara đang theo dõi trận đấu trên khán đài, còn trong nhiều giờ sau đó bà Dávila đã ở bên gia đình anh.

Thi hài De Miguel được đưa về quê hương Toledo vào thứ Tư, lễ an táng diễn ra vào thứ Năm. Vì lễ tưởng niệm được tổ chức trong cùng tuần vào thứ Bảy, Tenerife đã xin hoãn và được chấp thuận lùi trận khách Granada ở vòng 13 giải hạng Nhì cùng ngày; trận FC Andorra gặp Mallorca cũng bị hoãn theo. Liên đoàn bóng đá chuyên nghiệp Tây Ban Nha đã bàn phương án hoãn cả vòng đấu cuối tuần ở giải vô địch quốc gia Tây Ban Nha và giải hạng Nhì để tri ân De Miguel. Tenerife cũng cân nhắc mô phỏng cách làm của một số câu lạc bộ khác, hoặc tôn vinh anh ở phút thứ chín trong các trận đấu, hoặc tổ chức một trận bóng đá từ thiện thường niên mang tên anh.

Tưởng nhớ là để bi kịch không bị lãng quên, còn điều tra là để cố gắng ngăn nó tái diễn. Đơn vị điều tra án mạng của cảnh sát Tenerife đã mở hồ sơ, tập trung xem xét pha va chạm của Owono và liệu De Miguel có được chăm sóc y tế kịp thời hay không.

Việc Owono có liên quan đến tội vô ý làm chết người hay không đang gây tranh cãi dữ dội. Vì bóng đá là môn thể thao có rủi ro chấn thương cao, người khiến đối thủ tử vong thường không bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Cảnh sát phải xác định Owono có vi phạm nghĩa vụ chú ý hay không, hậu quả có thể được dự báo và phòng tránh một cách khách quan hay không, đồng thời làm rõ mối quan hệ nhân quả pháp lý giữa hành vi của anh với cái chết của De Miguel. Theo Bộ luật hình sự Tây Ban Nha, trường hợp vô ý gây chết người ở mức nhẹ có thể bị xử phạt 3 đến 18 tháng, còn mức nghiêm trọng là từ 1 đến 4 năm tù.

Sau tai nạn, Owono phải chịu áp lực dư luận rất nặng nề, thậm chí phải tạm khóa tài khoản mạng xã hội vì nhận quá nhiều bình luận lăng mạ. Cựu thủ môn huyền thoại của bóng đá Tây Ban Nha Cañizares cho rằng Owono đã dùng lực quá mạnh, khiến đầu gối va vào vùng tim của De Miguel và dẫn tới bi kịch. Dù anh đã bị đuổi khỏi sân và án treo giò gần như chắc chắn sẽ tăng từ 4 trận lên tối đa 15 trận, các nhân vật uy tín trong làng bóng đá như Cañizares, Valdano và Enrique đều kêu gọi không buộc anh chịu trách nhiệm hình sự. Theo quan điểm của họ, Owono không có ý giết người; đây chỉ là một pha phòng ngự sai lầm gây ra cái chết ngoài ý muốn cho đối thủ. Ngoài nỗi đau không gì bù đắp nổi của gia đình người đã khuất, Owono có thể phải sống cả đời dưới bóng tối của sự kiện này.

Truyền thông Tây Ban Nha tiết lộ sau sự cố, Owono liên tục khóc và cầu nguyện trong phòng thay đồ, không thể ngủ được từ tối thứ Hai. Ban đầu anh muốn xin lỗi riêng với gia đình De Miguel, nhưng sau đó những đợt tấn công mạng quy mô lớn khiến anh phải tiếp tục chờ đợi. Tối 4/11, theo giờ Bắc Kinh, Owono lần đầu tiên lên tiếng xin lỗi trên nền tảng chính thức của FC Andorra: “Tôi biết mình sẽ phải đối diện với nhiều câu hỏi, và tôi sẽ sẵn sàng đón nhận tất cả với sự tôn trọng cao nhất. Nhưng lúc này, thật lòng mà nói, trong đầu tôi chỉ nghĩ đến De Miguel, đến nỗi đau mà tất cả chúng tôi đang trải qua.”

Việc De Miguel có được cấp cứu kịp thời và đúng cách hay không cũng là một nội dung then chốt của cuộc điều tra. Nhiều ý kiến bên ngoài đặt câu hỏi vì sao xe cứu thương không tiến vào sân nhanh hơn. Nguyên nhân là quy định chỉ cho phép xe cứu thương đỗ ở khu vực gần phòng thay đồ bên ngoài sân vào trận nếu bác sĩ đội bóng xác định người bị thương cần cố định cột sống. Tuy nhiên, tình trạng của De Miguel quá nghiêm trọng, nên việc xe cấp cứu có cần được phép vào sân sớm hơn theo cách ngoại lệ hay không cũng trở thành một điểm gây tranh cãi.

Một tranh cãi khác liên quan tới quá trình cấp cứu De Miguel ngay trên sân, đặc biệt là yếu tố kịp thời và đúng phương pháp. Chuyên gia cấp cứu Tây Ban Nha Londo cho rằng việc hồi sức tại hiện trường đã không ưu tiên ép ngực và sử dụng máy khử rung tim ngoài tự động càng sớm càng tốt, mà đi theo quy trình xử lý chấn thương, ưu tiên đưa cầu thủ ra khỏi sân.

Từ lúc De Miguel ngã xuống cho đến khi anh được cố định trên cáng, đội y tế đã mất khoảng 6 phút để kiểm tra, và việc có dùng máy khử rung tim ngoài tự động kịp thời hay không vẫn còn nghi vấn. Khi De Miguel được đặt ống nội khí quản để lưỡi không chặn đường thở, thao tác hỗ trợ oxy bắt buộc dường như không được thực hiện; ít nhất trong giai đoạn trên cáng, anh không đeo mặt nạ oxy hoặc có ống dẫn oxy. Cách di chuyển cáng tới xe cứu thương bằng việc chạy bộ là không thích hợp, vì điều này cực kỳ nguy hiểm đối với bệnh nhân ngừng tuần hoàn. Thời gian vận chuyển cũng quá lâu, thậm chí còn phải nhờ hai cầu thủ hỗ trợ để tăng tốc.

Tiêu chuẩn cấp cứu công cộng của Tây Ban Nha là lần khử rung đầu tiên bằng máy khử rung tim ngoài tự động phải được tiến hành trong vòng 3 đến 5 phút, nhưng liên đoàn bóng đá chuyên nghiệp nước này không có quy định cụ thể về thời gian khử rung. Trong khi đó, tại Giải vô địch châu Âu 2021, thiết bị khử rung đã có mặt chỉ 52 giây sau khi Christian Eriksen gục xuống; việc ép tim bắt đầu sau 96 giây, và toàn bộ quá trình cấp cứu, gồm cả dùng máy khử rung, được duy trì trong 8 phút 8 giây, cho đến khi anh hồi phục nhịp tim và tỉnh táo. Sau đó, anh được đưa lên cáng có bánh xe và chuyển tới xe cứu thương một cách ổn định. Sự kiện này được xem là hình mẫu cấp cứu tại sân vận động.

Hướng dẫn cấp cứu của Liên đoàn bóng đá thế giới khuyến cáo rằng một cầu thủ ngã xuống và không phản ứng phải được xử lý như trường hợp nghi ngờ ngừng tim; nhân viên y tế cần đánh giá ngay lập tức và tiến hành hồi sinh tim phổi, đồng thời đưa máy khử rung tim vào sử dụng trong vòng 3 phút sau khi nạn nhân ngã. Cuộc điều tra về quá trình cấp cứu cho De Miguel có thể sẽ cải thiện mạnh mẽ năng lực cấp cứu tại các giải đấu cấp thấp hơn của Tây Ban Nha, giúp nhiều cầu thủ nhận được sự cứu chữa kịp thời và đúng cách hơn.